Bakım Kimyasalları / 4 dk
Yağ Değişim Zamanı ve Yağ Analizi: Bakımda Ne Zaman Değiştirmeli?
Makinelerde yağ değişimi genellikle belirli çalışma saatlerine (takvim bazlı bakım) göre yapılır. Oysa yağın kimyasal durumu, kullanım sıcaklığına ve kirlilik seviyesine göre büyük farklılıklar gösterir. Kullanılmış Yağ Analizi (UOA - Used Oil Analysis), yağın tam olarak ne zaman değiştirilmesi gerektiğini bilimsel verilerle ortaya koyar.
İçindekiler
- - Görsel Kontrol: Yağın Rengi Önemli mi?
- - Viskozite Değişimi Neyi İfade Eder?
- - Oksidasyon ve Asit Numarası (TAN)
- - Aşınma Metalleri ve Kestirimci Bakım
Görsel Kontrol: Yağın Rengi Önemli mi?
Birçok operatör yağın renginin koyulaşmasını bozulma olarak algılar; ancak içindeki kimyasal katkılar ısındıkça yağın rengini doğal olarak karartabilir. Dizel motor yağlarında olduğu gibi deterjan katkıları isi bünyesinde hapsederek kararır. Kararma tek başına yağın bozulduğunu göstermez, kesin sonuç laboratuvar analizidir.
Viskozite Değişimi Neyi İfade Eder?
Yağ analizindeki en kritik fiziksel parametre kinematik viskozitedir. Yeni yağa göre viskozitenin %10-%15'ten fazla artması (kalınlaşma) aşırı oksidasyon ve kirlenmeyi işaret ederken; viskozitenin düşmesi (incelme) yağa solvent, akaryakıt veya yanlış/ince bir yağ karıştığını gösterir.
Oksidasyon ve Asit Numarası (TAN)
Yağ zamanla hava ve sıcaklıkla reaksiyona girerek oksitlenir. Oksidasyon sürecinde yağ asidik yan ürünler oluşturur. Toplam Asit Numarası (TAN - Total Acid Number), yağdaki asit miktarını mg KOH/g cinsinden ölçer. TAN değerinin kritik limitleri aşması, sistemdeki metallerin korozyona uğrayacağının uyarısıdır.
Aşınma Metalleri ve Kestirimci Bakım
Yağ analizi sadece yağın durumunu değil, makinenin iç organlarını da gösterir. Spektrometre testinde yüksek demir (Fe) tespit edilmesi dişlilerin aşındığını, yüksek bakır (Cu) saptanması ise bronz yatakların veya pompa plakalarının hasar görmeye başladığını haber verir.
Sıkça Sorulan Sorular
Yağ değişimi üreticinin verdiği saatte kesin yapılmalı mı?
Üretici saatleri genel ortalamalara (ideal şartlara) göre verilir. Eğer makineniz çok sıcak ve tozlu bir ortamda, aşırı yük altında çalışıyorsa üretici öngörüsünden daha önce; temiz ve stabil şartlarda çalışıyorsa sentetik ürünlerle daha geç yağ değiştirebilirsiniz. Kararı laboratuvar analizi vermelidir.
TAN (Toplam Asit Numarası) nedir?
TAN, hidrolik ve dişli gibi endüstriyel yağların zamanla oksitlenerek ne kadar asidik hale geldiğini ölçen kritik bir değerdir. Limitleri aşan yüksek TAN değeri, yağın özelliğini kaybettiğini ve makinede korozyon/pas başlatacağını gösterir.
Yağ analizinde neden silisyum (Si) çıkar?
Kullanılmış yağ analizinde silisyum (Si) seviyesinin yüksek çıkması, makinenin içine dışarıdan toz, kum veya toprak (silika) girdiğinin en net göstergesidir. Hava filtrelerinin (havalandırma tapalarının) veya yağ keçelerinin hasarlı olduğuna işaret eder.
Gres yağı analizi yapılabilir mi?
Evet yapılabilir ancak sıvı yağlara göre çok daha zordur ve özel laboratuvar teknikleri gerektirir. Kritik ve çok büyük rulmanlarda (örneğin rüzgar türbini ana yataklarında) gresin içindeki aşınma metallerini görmek için numune alınıp analiz yapılmaktadır.