Metal İşleme / 4 dk
Metal İşleme Sıvılarında Konsantrasyon Takibi
Talaşlı imalat operasyonlarında kullanılan su bazlı metal işleme sıvıları (bor yağları); iş parçasını soğutmak, kesici takımı yağlamak ve talaşları uzaklaştırmakla görevlidir. Ancak bu sıvıların performansı, doğru banyo yönetimi ve özellikle konsantrasyon takibine sıkı sıkıya bağlıdır.
İçindekiler
- - Konsantrasyon Neden Önemlidir?
- - Refraktometre Kullanımı ve Okuma
- - pH ve Bakteri Kontrolü (Banyo Ömrü)
- - Su Sertliği ve Sistem Kirliliği (Tramp Oil)
Konsantrasyon Neden Önemlidir?
Konsantrasyon (yağın suya oranı), üreticinin önerdiği bant aralığında olmalıdır. Çok düşük konsantrasyon (%2-3 altı); iş parçasında paslanmaya, takım ömrünün kısalmasına ve bakteri üremesine yol açar. Çok yüksek konsantrasyon (%10 üzeri) ise soğutma performansını düşürür, tezgahı kirletir, maliyeti artırır ve operatörde cilt problemlerine (dermatit) neden olabilir.
Refraktometre Kullanımı ve Okuma
Tezgah başındaki en pratik ölçüm aracı optik refraktometredir. Brik (Brix) derecesi üzerinden sıvının kırılma indeksini ölçer. Okunan değer, o yağın özel 'refraktometre faktörü' (genellikle 1.0 ile 2.5 arası) ile çarpılarak gerçek konsantrasyon yüzdesi (%) hesaplanır.
pH ve Bakteri Kontrolü (Banyo Ömrü)
Sağlıklı bir bor yağı emülsiyonunun pH değeri genellikle 8.5 ile 9.5 arasındadır. pH'ın 8.0'ın altına düşmesi, emülsiyonun asidik yapıya kaydığını ve sistemde bakterilerin (genellikle kötü koku yayan anaerobik bakteriler) çoğalmaya başladığını gösterir.
Su Sertliği ve Sistem Kirliliği (Tramp Oil)
Sisteme sızan tezgah kızak yağları veya hidrolik yağlar (tramp oil), bor yağının üzerinde havasız bir tabaka oluşturarak bakteri üremesini hızlandırır (pazartesi sabahı kokusu). Ayrıca ekleme yapılan suyun sertliği kalsiyum ve magnezyum mineralleri nedeniyle yağın yapıtaşlarını (emülgatörleri) bozarak sabunlaşmaya neden olur.
Sıkça Sorulan Sorular
Ekleme yaparken sadece su veya sadece yağ dökmek doğru mu?
Hayır. Asla sadece sek yağ veya sadece su doğrudan tezgahın içine dökülmemelidir. Ekleme yapılacak karışım (pre-mix), dışarıda ayrı bir kapta veya otomatik karıştırıcı mikserler ile hazırlanarak (daima suya yağ eklenerek) tezgaha verilmelidir.
Bor yağı neden kötü kokar?
Kötü koku, banyonun üzerinde biriken atık yağ (tramp oil) tabakasının havalanmayı kesmesi sonucu, oksijensiz ortamda üreyen bakterilerin sülfür gazı salgılamasından kaynaklanır. Çözüm, yüzeydeki atık yağı sıyırıcı (skimmer) ile almak ve pH'ı düzenlemektir.
Bor yağının pas yapmasını nasıl engellerim?
Paslanmayı engellemek için konsantrasyonu düzenli olarak üreticinin belirttiği optimum seviyede (genellikle %5-%7 arası) tutmalı ve tezgahta bakteriyel bozulma olmadığından emin olmalısınız.
Refraktometre faktörü nedir?
Safhaların optik kırılma özelliği farklıdır. Yağın yoğunluğuna göre değişen bu faktör TDS belgesinde yazar. Refraktometrede 3 okuyorsanız ve yağın faktörü 1.5 ise, gerçek konsantrasyonunuz %4.5 demektir.